Zakat

Zakat ialah bahagian tertentu daripada harta yang wajib dikeluarkan apabila cukup syaratnya, lalu diserahkan kepada golongan yang berhak. Ia salah satu rukun Islam, dan terbahagi kepada dua jenis.

1. 1
   Zakat fitrahZakat diri pada akhir Ramadan. Lihat Zakat Fitrah
2. 2
   Zakat hartaZakat atas harta tertentu yang cukup syaratnya. Buku ini menerangkannya

Orang yang mengingkari kewajipan zakat terkeluar daripada Islam.

1. 1
   IslamZakat tidak diwajibkan atas orang bukan Islam
2. 2
   MerdekaSyarat ini kekal dalam fiqh walaupun perhambaan sudah tiada
3. 3
   Milik sempurnaHarta dalam kuasa penuh pemiliknya. Dana yang tidak boleh diusik tidak dizakatkan
4. 4
   Cukup nisabLihat Nisab dan Haul
5. 5
   Cukup haulDimiliki setahun hijrah, bagi harta yang mensyaratkan haul
6. 6
   Harta yang berkembangRumah kediaman, kenderaan, perabot dan pakaian sendiri tidak dizakatkan

Harta kanak-kanak dan orang gila juga wajib dizakatkan. Wali mereka mengeluarkannya dan berniat bagi pihak mereka.

Nisab ialah kadar harta paling rendah yang mewajibkan zakat. Nisab emas ialah 20 mithqal, iaitu 85 gram. Nisab perak ialah 200 dirham, iaitu 595 gram. Wang, simpanan dan perniagaan diukur dengan nilai nisab emas. Haul ialah tempoh setahun hijrah harta itu dimiliki. Kadar zakat semua ini 2.5 peratus.

Nilai nisab dalam ringgit ditetapkan setiap tahun oleh pusat zakat negeri, begitu juga kalendar haulnya. Rujuk pusat zakat negeri anda.

1. 1
   Wang simpananLihat Wang Simpanan
2. 2
   Emas dan perakLihat Emas dan Perak
3. 3
   PendapatanLihat Zakat Pendapatan
4. 4
   PerniagaanLihat Zakat Perniagaan
5. 5
   Saham dan KWSPLihat Saham dan Pelaburan dan Simpanan KWSP
6. 6
   Padi dan ternakanLihat Padi dan Tanaman dan Binatang Ternakan

Harta haram, seperti hasil riba, judi atau curi, tidak dizakatkan. Ia dipulangkan kepada pemiliknya. Jika pemiliknya tidak dapat dikesan, ia digunakan untuk keperluan umum umat Islam.

Wang yang disimpan di bank atau institusi kewangan, dalam apa jua jenis akaun, wajib dizakatkan apabila cukup nisab dan cukup haul. Baki semua akaun dicampurkan untuk mengira nisab. Nilai emas simpanan juga digabungkan dengan wang itu. Faedah bank konvensional ditolak dahulu, kerana ia tidak dizakatkan.

Baki mana yang diambil kira ditetapkan oleh pusat zakat negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

1. 1
   Emas dan perak simpananJongkong, syiling dan barang kemas yang tidak dipakai. Dizakatkan jika cukup nisab dan haul
2. 2
   Perhiasan yang dipakaiTidak dizakatkan selagi dalam kadar kebiasaan (uruf)
3. 3
   Melebihi kebiasaanLebihannya dizakatkan

1. 4
   Perhiasan emas lelakiDizakatkan, kerana lelaki haram memakainya
2. 5
   Emas yang digadaiTetap dizakatkan. Cara menolak nilai pinjaman ditetapkan oleh pusat zakat
3. 6
   Permata dan mutiaraTidak dizakatkan

Kadar uruf berbeza mengikut negeri, dan ada negeri yang mengenakan zakat pada semua emas, dipakai atau tidak. Rujuk pusat zakat negeri anda.

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan memutuskan zakat atas pendapatan penggajian wajib bagi orang yang layak. Pendapatan merangkumi gaji, upah, elaun, bonus, pencen, gratuiti dan pampasan. Pendapatan profesional pula termasuk dalam zakat perniagaan.

Zakat wang dalam mazhab Syafi'i mensyaratkan haul. Zakat pendapatan berasaskan pandangan semasa yang membolehkannya dibayar sebaik pendapatan diterima. Ikut kaedah pusat zakat negeri anda.

1. 1
   Dua kaedahPendapatan kasar setahun, atau selepas ditolak keperluan asas (had kifayah)
2. 2
   HaulAda negeri mengira haul dari mula bekerja, ada yang mengira pendapatan setahun
3. 3
   Potongan gajiSah, dan majikan menjadi wakil anda. Lihat Niat Zakat
4. 4
   Bekerja di dua negeriPendapatan dicampurkan. Bayar di negeri pendapatan terbesar, atau ikut nisbah

Muzakarah Fatwa Kebangsaan 2003 mengira atas pendapatan kasar setahun. Beberapa negeri membenarkan tolakan keperluan asas (had kifayah). Ikut kaedah pusat zakat negeri anda.

Barang yang diperoleh melalui jual beli, dengan niat untuk diniagakan sejak diperoleh, wajib dizakatkan. Nilai perniagaan dikira pada akhir haul. Jika cukup nisab, zakatnya 2.5 peratus daripada nilai itu. Perniagaan berdaftar atau tidak, hukumnya sama. Barang warisan atau hadiah bukan barang perniagaan.

Dalam perniagaan milik bersama dengan bukan Islam, hanya bahagian orang Islam dizakatkan. Perniagaan yang haram tidak dizakatkan. Kaedah pengiraan ditetapkan oleh pusat zakat negeri anda.

Saham wajib dizakatkan, sama ada dibeli untuk dijual semula atau disimpan lama. Jika syarikat sudah membayar zakat bagi pihak pemegang saham, anda tidak membayarnya sekali lagi. Bagi saham tidak patuh syariah, keuntungannya dilupuskan dan modalnya dizakatkan seperti wang simpanan.

Cara menilai saham berbeza mengikut negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

Wang KWSP wajib dizakatkan apabila dikeluarkan, jika cukup nisab. Pencarum digalakkan membayar zakatnya sebaik menerima wang itu, tanpa menunggu haul. Mufti Wilayah Persekutuan mengira Akaun 3, yang boleh dikeluarkan bila-bila masa, seperti wang simpanan.

Jenis pengeluaran yang dikenakan zakat ditetapkan oleh negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

1. 1
   Tanaman yang dizakatkanMakanan asasi yang tahan disimpan. Di Malaysia, padi
2. 2
   NisabLima wasaq
3. 3
   Diairi hujan atau sungai10 peratus
4. 4
   Diairi dengan kos5 peratus
5. 5
   Diairi dengan kedua-duanya sama banyak7.5 peratus
6. 6
   Bila dibayarKetika menuai. Tiada haul

Buah-buahan dan sayur tidak dikenakan zakat tanaman. Ukuran nisab dan tolakan kos ditetapkan oleh negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

1. 1
   UntaNisab 5 ekor
2. 2
   Lembu dan kerbauNisab 30 ekor
3. 3
   Kambing dan biri-biriNisab 40 ekor
4. 4
   HaulSetahun. Anak yang lahir dalam tempoh itu dikira bersama ibunya
5. 5
   Dilepas meragutJika diberi makan pada sebahagian besar tahun, tiada zakat ternakan
6. 6
   Binatang yang bekerjaTidak dikira dalam nisab, dan tidak dizakatkan

Bilangan haiwan yang dikeluarkan bagi setiap jumlah ternakan ditetapkan oleh hadis, dan amil mengiranya. Rujuk pusat zakat negeri anda.

Allah SWT sendiri menetapkan lapan golongan yang berhak menerima zakat.

1. 1
   FakirTiada harta atau pekerjaan yang menampung sebahagian besar keperluannya
2. 2
   MiskinAda harta atau pekerjaan, tetapi tidak mencukupi keperluannya
3. 3
   AmilOrang atau badan yang dilantik untuk memungut dan mengagihkan zakat
4. 4
   MuallafSaudara baharu yang lemah iman, atau yang dihormati sehingga dapat menarik kaumnya
5. 5
   RiqabAsalnya hamba yang menebus dirinya. Negeri meluaskan takrifnya

1. 6
   GhariminBerhutang untuk keperluan yang halal, atau untuk mendamaikan orang yang bertelagah
2. 7
   Fi sabilillahAsalnya pejuang yang tidak bergaji. Negeri meluaskan takrifnya
3. 8
   Ibnu sabilMusafir yang memerlukan bantuan, bukan dalam perjalanan maksiat

Takrif semasa setiap asnaf dan cara memohon bantuan ditetapkan oleh majlis agama negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

1. 1
   Tanggungan nafkah andaIsteri, serta anak atau ibu bapa yang anda tanggung. Tidak boleh menerima zakat anda
2. 2
   Bani Hasyim dan Bani MutalibSeperti Syed dan Sharifah. Mereka boleh menerima hadiah dan hibah
3. 3
   Bukan asnafOrang yang tidak memenuhi takrif mana-mana lapan asnaf

Saudara-mara yang bukan tanggungan anda lebih utama menerima, jika mereka asnaf. Isteri boleh memberi zakat kepada suami yang layak menerimanya.

1. 1
   Hukum niatWajib. Niat membezakan zakat daripada sedekah dan kaffarah
2. 2
   Isi niatNiatkan zakat harta yang fardu. Niat fardu harta atau sedekah sahaja tidak memadai
3. 3
   Bila berniatKetika menyerahkan zakat kepada amil, wakil atau penerima
4. 4
   Niat amilTidak menggantikan niat anda. Tanpa niat anda, ia tidak dikira zakat
5. 5
   Potongan gajiNiat ketika mengisi borang. Berniat semula setiap kali potongan lebih selamat

Niat dibuat dalam hati. Zakat tetap sah tanpa lafaz ijab dan kabul.

Setiap negeri melantik amil melalui majlis agama Islam atau pusat zakatnya. Zakat boleh dibayar di kaunter, dalam talian atau melalui potongan gaji. Utamakan negeri tempat anda tinggal atau bekerja. Kuasa memungut zakat terletak pada negeri. Lihat Bolehkah Beri Sendiri?.

Senarai badan zakat setiap negeri: lihat Pusat Zakat Negeri.

1. 1
   PerlisMajlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perlis (MAIPs)
2. 2
   KedahLembaga Zakat Negeri Kedah (LZNK)
3. 3
   Pulau PinangMajlis Agama Islam Negeri Pulau Pinang (MAINPP)
4. 4
   PerakZakat Perak Al Ridzuan (ZAPAR), Majlis Agama Islam dan Adat Melayu Perak
5. 5
   SelangorLembaga Zakat Selangor (LZS)

1. 6
   Wilayah PersekutuanPusat Pungutan Zakat MAIWP (PPZ-MAIWP)
2. 7
   Negeri SembilanMajlis Agama Islam Negeri Sembilan (MAINS)
3. 8
   MelakaMajlis Agama Islam Melaka (MAIM)
4. 9
   JohorMajlis Agama Islam Negeri Johor (MAIJ)
5. 10
   PahangPusat Kutipan Zakat Pahang

1. 11
   TerengganuMajlis Agama Islam dan Adat Melayu Terengganu (MAIDAM)
2. 12
   KelantanMajlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Kelantan (MAIK)
3. 13
   SabahBahagian Zakat dan Fitrah, Majlis Ugama Islam Sabah (MUIS)
4. 14
   SarawakTabung Baitulmal Sarawak

Nisab dalam ringgit, kaedah pengiraan dan kadar uruf ditetapkan oleh badan zakat negeri masing-masing.

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan memutuskan zakat yang diberi sendiri kepada asnaf yang layak tetap sah. Namun melanggar peraturan negeri yang mewajibkan zakat melalui amil adalah berdosa. Bantuan peribadi kepada orang yang memerlukan lebih baik diberi sebagai sedekah.

Sesetengah negeri ada skim wakalah, iaitu sebahagian zakat anda dipulangkan untuk anda agihkan sebagai wakil amil. Rujuk pusat zakat negeri anda.

1. 1
   SegeraWajib dibayar sebaik cukup syarat dan mampu menunaikannya
2. 2
   Lebih awalSah setelah nisab dimiliki, jika nisab itu kekal hingga akhir haul
3. 3
   QadaZakat tahun lalu yang tertinggal wajib diqada. Sengaja mengabaikannya berdosa
4. 4
   Terlebih bayarLebihan itu tidak boleh dikira sebagai zakat tahun hadapan

Zakat yang dibayar kepada pihak berkuasa agama negeri dalam sesuatu tahun boleh dituntut sebagai rebat cukai pendapatan bagi tahun taksiran yang sama, dengan resit rasmi. Zakat melalui potongan gaji boleh diselaraskan dengan potongan cukai bulanan. Niat mengurangkan cukai tidak menghilangkan pahala zakat.

Had dan cara menuntut rebat ditetapkan oleh Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN). Rujuk pusat zakat negeri anda dan LHDN.

Zakat yang sudah wajib tetapi belum dibayar oleh si mati tidak gugur. Waris wajib mengeluarkannya daripada harta peninggalan sebelum harta itu dibahagikan. Zakat itu didahulukan daripada hutang kepada manusia.

Ya. Hutang tidak menggugurkan kewajipan zakat. Pinjaman jangka panjang, seperti pinjaman rumah, tidak mengurangkan zakat. Jika wang tidak cukup untuk kedua-duanya, dahulukan hutang yang sudah tiba masa bayarannya. Jika wang mencukupi, bayar kedua-duanya.

Hutang yang boleh ditolak daripada harta ditetapkan oleh pusat zakat negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

Rumah yang didiami, kereta, perabot dan pakaian tidak dizakatkan kerana ia untuk kegunaan sendiri. Bagi rumah yang disewakan, rumahnya tidak dizakatkan, tetapi sewanya dizakatkan. Rumah yang dibeli untuk dijual semula ialah barang perniagaan.

Jenis zakat bagi hasil sewa ditetapkan oleh pusat zakat negeri. Rujuk pusat zakat negeri anda.

Perkara utama dalam buku ini.

1. 1
   SyaratIslam, milik sempurna, cukup nisab dan cukup haul. Lihat Syarat Wajib Zakat
2. 2
   Kadar2.5 peratus bagi wang, emas, pendapatan dan perniagaan. Lihat Nisab dan Haul
3. 3
   NiatDalam hati, ketika menyerahkan zakat. Lihat Niat Zakat
4. 4
   PenerimaLapan asnaf, melalui amil negeri. Lihat Lapan Asnaf
5. 5
   Nilai ringgitDitetapkan setiap tahun. Rujuk pusat zakat negeri anda