Solat Malam

Qiyamullail ialah menghidupkan malam dengan ibadah, seperti solat, membaca al-Quran dan berzikir. Waktunya selepas Isyak hingga terbit fajar. Hukumnya sunat muakkad, sepanjang tahun. Solat pada waktu malam sebelum tidur juga dikira qiyamullail.

1. 1
   Solat Isyak secara berjemaahSudah dikira sebagai qiyamullail
2. 2
   Solat bersama imam hingga dia selesaiDitulis baginya pahala qiyam semalaman (Riwayat al-Tirmizi)
3. 3
   Tidak bangun malamTidak berdosa. Tiada riwayat bahawa ia tanda Allah enggan menemuinya

Ketiga-tiga solat ini dikerjakan selepas Isyak hingga terbit fajar. Solat malam dikerjakan dua rakaat, dua rakaat (Riwayat Muslim).

1. 1
   TahajjudSelepas bangun tidur, sepanjang tahun. Lihat Solat Tahajjud
2. 2
   WitirPenutup solat malam, setiap malam. Lihat Solat Witir
3. 3
   TarawihPada malam Ramadan sahaja. Lihat Solat Tarawih

Pada bulan Ramadan, Witir sunat dikerjakan berjemaah selepas Tarawih. Pada bulan lain, Witir tidak sunat berjemaah.

Tahajjud ialah solat sunat malam selepas bangun tidur, walaupun tidur sekejap. Waktunya selepas Isyak hingga terbit fajar. Sepertiga malam terakhir paling afdal. Kerjakan sekurang-kurangnya dua rakaat, dua rakaat satu salam, sebanyak yang anda mampu. Kemudian tutup solat malam dengan Witir.

Solat malam sebelum tidur tetap dikira qiyamullail, tetapi tidak dinamakan Tahajjud.

Baginda lazimnya solat malam sebelas rakaat, dan menjadikan satu rakaat daripadanya Witir (Riwayat Muslim). Sujud Baginda panjang, sepanjang bacaan lima puluh ayat (Riwayat al-Bukhari). Ada riwayat lain yang menyebut tiga belas rakaat.

Bilangan ini contoh untuk diikut, bukan had. Dalam mazhab Syafi'i, solat sunat mutlak pada waktu malam tiada had rakaatnya.

Lafaz ini bagi setiap dua rakaat Tahajjud. Niat itu sendiri di dalam hati, ketika takbiratul ihram. Lihat Niat Dalam Hati.

Witir menutup solat malam, dan sunat dikerjakan setiap malam. Waktunya selepas Isyak hingga terbit fajar, termasuk selepas Isyak yang dijamak taqdim. Bilangannya ganjil, satu hingga sebelas rakaat. Satu rakaat sahaja makruh. Sekurang-kurang yang sempurna ialah tiga.

Witir lebih daripada tiga rakaat elok dikerjakan dua rakaat satu salam, kemudian ditutup dengan satu rakaat. Sebelas rakaat paling sempurna.

Kedua-dua cara pertama sah dan menepati sunnah. Cara ketiga menyalahi sunnah.

1. 1
   Dua rakaat, salam, kemudian satu rakaatLebih afdal, kerana niat, takbir dan salamnya bertambah
2. 2
   Tiga rakaat dengan satu salamDuduk tahiyat sekali sahaja, pada rakaat ketiga. Tiada tahiyat awal
3. 3
   Satu rakaat dahulu, kemudian duaMenyalahi sunnah. Rakaat Witir mesti menjadi rakaat terakhir

Sesetengah imam menamakan dua rakaat pertama solat syafa'. Ia tetap sebahagian daripada Witir, bukan solat lain.

1. 2
   Dua rakaat sebelum rakaat terakhirSahaja aku solat sunat Witir dua rakaat kerana Allah Taala
2. 3
   Tiga rakaat dengan satu salamSahaja aku solat sunat Witir tiga rakaat kerana Allah Taala

Bagi dua rakaat, niat "dua rakaat daripada Witir" lebih afdal. Kedua-duanya sah.

Dalam Witir, Rasulullah SAW membaca al-A'la, kemudian al-Kafirun, kemudian al-Ikhlas (Riwayat an-Nasa'i). Bagi Witir tiga rakaat, sunat membaca satu surah pada setiap rakaat, selepas al-Fatihah.

1. 1
   Rakaat pertamaSurah al-A'la
2. 2
   Rakaat keduaSurah al-Kafirun
3. 3
   Rakaat ketigaSurah al-Ikhlas, kemudian al-Falaq dan an-Nas

Surah lain juga sah. Al-Falaq dan an-Nas pada rakaat ketiga disebut dalam riwayat al-Tirmizi.

Rasulullah SAW membacanya tiga kali selepas salam Witir dan menguatkan suara pada kali ketiga (Riwayat an-Nasa'i).

Selepas tasbih itu, baca doa ini. Rasulullah SAW membacanya pada akhir Witir (Riwayat Abu Daud), dan juga dalam sujud (Riwayat Muslim).

Rasulullah SAW bersabda bahawa dalam satu malam tiada dua Witir (Riwayat Abu Daud). Kerjakan Witir sekali sahaja, sama ada pada awal atau akhir malam.

1. 1
   Yakin dapat bangun pada akhir malamLewatkan Witir hingga selepas Tahajjud. Ini lebih afdal (Riwayat Muslim)
2. 2
   Bimbang tidak terjagaKerjakan Witir sebelum tidur
3. 3
   Sudah Witir, termasuk bersama imam TarawihBoleh solat sunat lagi, seperti Tahajjud. Jangan ulang Witir
4. 4
   Mengulang Witir dengan sengaja dan tahu larangannyaHaram, dan Witir kedua itu tidak sah

Bilangan rakaat Witir tidak boleh ditambah atau dikurangkan daripada yang diniatkan. Jika niat anda berbeza dengan cara imam, ikut cara ini.

1. 1
   Niat dua salam, imam bangun ke rakaat ketigaNiat mufaraqah, kekal duduk, tahiyat dan salam. Sertai rakaat terakhir dengan niat baharu
2. 2
   Niat satu salam, imam salam selepas duaJangan salam bersama imam. Bangun dan sempurnakan rakaat ketiga seorang diri
3. 3
   Tidak pasti cara imamNiat Witir tanpa menyebut bilangan rakaat, kemudian ikut cara imam

Cara mufaraqah ada dalam Mufaraqah.

Dalam mazhab Syafi'i, qunut sunat dibaca dalam rakaat terakhir Witir pada separuh akhir Ramadan, iaitu mulai malam ke-16. Bacalah selepas bangkit dari rukuk. Lafaznya sama dengan Doa Qunut Subuh, dan ditutup dengan selawat.

1. 1
   Witir pada malam-malam lainQunut tidak disunatkan
2. 2
   Imam berqunutJangan memanjangkannya. Iktidal rukun yang pendek, dan keadaan makmum berbeza-beza
3. 3
   Imam tidak berqunutIkut imam
4. 4
   Witir seorang diriQunut juga sunat, dan boleh dipanjangkan
5. 5
   Terlupa qunutSunat sujud sahwi sebelum salam. Solat tetap sah

Tarawih ialah solat qiyam Ramadan, dan dikerjakan pada malam Ramadan sahaja. Hukumnya sunat muakkad bagi lelaki dan wanita. Waktunya selepas solat Isyak hingga terbit fajar. Elok kerjakan sunat ba'diyah Isyak dahulu. Berjemaah lebih afdal, dan Tarawih seorang diri juga sah.

1. 1
   Selepas jamak taqdim Maghrib dan IsyakBoleh terus Tarawih dan Witir, walaupun masih dalam waktu Maghrib
2. 2
   Selepas tidur, pada akhir malamDibolehkan, dan tetap dikira menghidupkan malam Ramadan

Menurut mazhab Syafi'i dan jumhur ulama, Tarawih ialah 20 rakaat dengan sepuluh salam, kemudian ditutup dengan Witir. Kebanyakan masjid di Malaysia mengerjakan 20 rakaat, dan ada yang mengerjakan lapan.

Mazhab Syafi'i menetapkan 20 rakaat. Lapan rakaat juga sah dan mendapat pahala Tarawih mengikut bilangannya.

1. 1
   Salam pada setiap dua rakaatEmpat rakaat dengan satu salam tidak sah dalam mazhab Syafi'i
2. 2
   Doa iftitahSunat pada rakaat pertama setiap dua rakaat, bukan sekali sahaja
3. 3
   Surah selepas al-FatihahMana-mana surah. Satu surah lengkap lebih afdal jika tidak berniat khatam
4. 4
   Bacaan panjang untuk khatam al-QuranSunnah, tetapi imam wajib meraikan keadaan makmum
5. 5
   Imam membaca dari mushafHarus
6. 6
   Selepas TarawihTutup dengan Witir. Lihat Solat Witir

Lafaz ini bagi setiap dua rakaat, apabila solat seorang diri. Jika berjemaah, makmum menyebut "makmum" dan imam menyebut "imam" sebelum "kerana Allah Taala".

Tarawih berjemaah bersama keluarga di rumah sah, dan lebih afdal daripada solat seorang diri.

1. 1
   ImamSeorang lelaki dewasa, seperti bapa atau anak lelaki
2. 2
   BacaanMana-mana surah yang mudah dan dihafal. Boleh membaca dari mushaf
3. 3
   Bilangan rakaatLapan atau 20, ikut kemampuan keluarga. Salam pada setiap dua rakaat
4. 4
   PenutupSolat Witir secara berjemaah

Bagi wanita, tempat solat yang terbaik ialah rumah. Wanita tetap boleh ke masjid untuk Tarawih berjemaah jika selamat daripada fitnah. Isteri perlu mendapat izin suami, dan tidak bertabarruj.

Syarat wanita ke masjid ada dalam Wanita ke Masjid.

Di Malaysia, selawat, tahlil dan seruan bilal dibaca antara rakaat Tarawih dan selepas Witir. Ia amalan setempat untuk menambah ibadah, bukan sebahagian daripada solat. Tarawih tetap sah dengan atau tanpanya.

Susunan surah yang lazim dibaca dalam Tarawih juga hanya untuk membantu mengingat bilangan rakaat. Mana-mana surah boleh dibaca.

Boleh. Anda boleh memilih masjid yang bacaan imamnya merdu atau suasananya tenang, supaya lebih khusyuk. Namun pada asalnya, masjid di kawasan tempat tinggal anda lebih utama. Ceramah sebelum Tarawih juga tidak salah, kerana waktu Tarawih panjang hingga terbit fajar.

Sunat diqada pada waktu lain. Dalam mazhab Syafi'i, solat sunat yang mempunyai waktu boleh diqada apabila waktunya luput. Contohnya, pekerja syif malam yang tidak sempat Tarawih boleh mengqadanya pada waktu siang.

Hukum am qada solat sunat ada dalam Bolehkah Solat Sunat Diqada?.

Boleh. Orang yang berhutang solat fardu boleh mengqadanya di belakang imam Tarawih, dan qadanya sah. Caranya ada dalam Qada Secara Berjemaah.

Lailatulqadar berlaku pada salah satu malam ganjil dalam sepuluh malam terakhir Ramadan (Riwayat al-Bukhari). Tarikhnya tidak ditetapkan. Ramai ulama cenderung kepada malam ke-27.

Apabila masuk sepuluh malam terakhir Ramadan, Rasulullah SAW lebih bersungguh beribadah, menghidupkan malam dan mengejutkan keluarganya (Riwayat al-Bukhari).

1. 1
   Solat Isyak berjemaahMendapat bahagian Lailatulqadar. Berazamlah juga untuk berjemaah Subuh
2. 2
   Tarawih, Tahajjud dan Witir
3. 3
   Membaca al-Quran
4. 4
   Berzikir dan berdoa
5. 5
   Bersedekah

Dua amalan ini sering tersebar pada bulan Ramadan. Kedua-duanya bersandar pada riwayat palsu.

1. 1
   Solat empat rakaat pada Jumaat terakhir RamadanHaram dikerjakan. Solat fardu yang tertinggal tetap wajib diqada
2. 2
   Senarai kelebihan Tarawih bagi setiap malamHadis palsu, dan haram disebarkan

Yang sahih, sesiapa menghidupkan malam Ramadan dengan iman dan mengharap pahala, diampunkan dosanya yang lalu (Riwayat al-Bukhari).

Pesakit kencing tidak lawas boleh menggunakan wuduk Isyaknya untuk Tarawih, berapa banyak rakaat pun, jika dia segera bersolat selepas sunat ba'diyah Isyak. Jika dia berhenti atau melengahkan Tarawih bukan kerana urusan solat, seperti makan atau minum, dia perlu memperbaharui wuduk dan balutannya.

Hukum wuduk orang yang sentiasa berhadas ada dalam Sentiasa Berhadas.